Trong mạng máy tính, port (cổng) là một con số từ 0 đến 65535 đi kèm địa chỉ IP, cho thiết bị biết dữ liệu gửi tới thuộc về ứng dụng nào. IP tìm đúng máy, port tìm đúng phần mềm trên máy đó. Ví dụ dễ gặp nhất khi hỏi port là gì: cùng một đầu ghi camera trong nhà, port 80 mở trang quản trị web, còn port 554 phát luồng video. Port ở đây là cổng "ảo" do phần mềm quản lý, không phải lỗ cắm USB hay HDMI trên máy. Mỗi kết nối bạn mở đều dùng một port riêng, còn địa chỉ để xem IP của bạn thì chỉ có một.
IP và port là gì, khác nhau ở đâu?
IP và port là hai nửa của cùng một địa chỉ: IP chỉ ra thiết bị nào trong mạng, port chỉ ra ứng dụng nào trên thiết bị đó. Hãy hình dung tổng đài công ty: số máy chính là IP, số máy lẻ là port. Gọi đúng số chính mà sai số lẻ thì vẫn không gặp đúng người.
Hai phần này thường viết liền nhau dạng IP:port. Vài ví dụ người dùng ở Việt Nam hay gặp:
- 192.168.1.1:8080: trang quản trị của một thiết bị trong mạng nhà, chạy ở port 8080 thay vì 80.
- 203.0.113.5:8000: IP public của modem cộng port mà đầu ghi Hikvision dùng cho ứng dụng xem từ xa (203.0.113.5 là IP mẫu dành cho tài liệu).
- localhost:3000: trang web đang chạy ngay trên máy bạn, thường gặp khi học lập trình. Phần "localhost" được giải thích ở bài localhost là gì.
- [2001:db8::1]:443: địa chỉ IPv6 phải đặt trong ngoặc vuông, vì bản thân IPv6 đã có dấu hai chấm.
Modem nhà mạng Viettel, VNPT hay FPT đều đổi IP riêng của từng máy (dạng 192.168.x.x) thành một IP public chung khi ra internet. Kết nối từ ngoài vào vì thế không biết đi tới máy nào. Muốn xem camera từ xa bằng IP:port, bạn phải tạo luật mở port trên modem để chỉ đường cho kết nối đó.
Còn câu "cách xem IP port của máy tính" có hai phần. IP public hiện ở trang chủ CheckIP. Port thì không có số cố định, phải dùng lệnh để xem máy tính đang mở port nào.
Port hoạt động như thế nào khi bạn mở một trang web?
Khi bạn mở một trang web, máy bạn dùng hai port: port nguồn (source port) do hệ điều hành chọn ngẫu nhiên ở phía bạn, và port đích (destination port) là port cố định của dịch vụ, với HTTPS là 443. Máy chủ trả lời về đúng port nguồn, nên dữ liệu về đúng tab.
- Trình duyệt xin hệ điều hành một port nguồn, ví dụ 52814.
- Trình duyệt gửi yêu cầu tới IP của máy chủ, port đích 443.
- Máy chủ trả dữ liệu về IP của bạn, port 52814.
- Hệ điều hành thấy port 52814 thuộc tab nào thì giao đúng cho tab đó. Mở 10 tab cùng một trang thì có 10 port nguồn khác nhau.
Port nguồn kiểu 52814 gọi là port tạm (ephemeral port hay dynamic port): dùng xong một kết nối là trả lại. Windows từ bản Vista lấy port tạm trong dải 49152 đến 65535 (theo Microsoft Learn), còn Linux mặc định lấy 32768 đến 60999 (theo tài liệu kernel Linux).
Phía máy chủ thì ngược lại. Server port, service port hay host port đều chỉ port cố định mà dịch vụ ngồi chờ kết nối, như 443 của web hay 3389 của Remote Desktop. "Bind port" là lúc phần mềm giữ một port để lắng nghe. Hai phần mềm không thể cùng giữ một port trên cùng IP và cùng giao thức. Đó là lý do XAMPP hay báo Apache không chạy được vì port 80 đã có phần mềm khác chiếm.
Trong luật mở port trên modem còn có internal port (port của thiết bị trong nhà) và external port (port người ngoài gõ vào). Hai số này thường để giống nhau, nhưng có thể khác.
Phân loại port: 3 dải số theo IANA
IANA (tổ chức quản lý số hiệu Internet) chia 65.536 số port thành 3 dải theo RFC 6335: System Ports từ 0 đến 1023, User Ports từ 1024 đến 49151 và Dynamic Ports từ 49152 đến 65535. Tên quen thuộc của hai dải đầu là well-known port và registered port. Dải cuối không bao giờ được gán cho dịch vụ nào.
| Dải port | Tên trong IANA | Tên thường gọi | Ai gán | Ví dụ |
|---|---|---|---|---|
| 0 đến 1023 | System Ports | Well-known port | IANA, qua quy trình của IETF | 22, 53, 80, 443 |
| 1024 đến 49151 | User Ports | Registered port | IANA, theo đơn đăng ký | 1433, 3306, 3389, 8080 |
| 49152 đến 65535 | Dynamic Ports | Port động, port tạm | Không gán | Port nguồn của trình duyệt |
Danh sách của IANA chỉ là quy ước. Phần mềm vẫn chạy được ở port khác, ví dụ nhiều người đổi trang quản trị camera từ 80 sang 8080 để tránh trùng với web server khác trong nhà. Port 0 được IANA ghi là "Reserved", không dùng làm port đích.
Port TCP và port UDP khác nhau thế nào?
UDP port là port dùng cho giao thức UDP, gửi dữ liệu đi ngay mà không cần thiết lập kết nối. TCP thì bắt tay trước rồi mới gửi và gửi lại phần bị mất. TCP và UDP có hai bộ port riêng, nên TCP 53 và UDP 53 là hai port khác nhau dù cùng số.
| Tiêu chí | TCP | UDP |
|---|---|---|
| Kết nối | Bắt tay 3 bước rồi mới gửi | Gửi luôn, không bắt tay |
| Gói bị mất | Tự gửi lại | Bỏ qua |
| Hay dùng cho | Web, email, SSH, Remote Desktop | DNS, game online, gọi video, livestream |
Khác biệt này lộ rõ khi mở port trên modem. Luật NAT luôn bắt chọn TCP, UDP hoặc cả hai. Chọn TCP cho một game chạy UDP thì luật có cũng như không. Web cũng đã sang UDP một phần: HTTP/3 chạy trên giao thức QUIC qua UDP 443.
Các port thông dụng cần biết (theo danh sách IANA)
Các port thông dụng nhất là 80 (HTTP), 443 (HTTPS), 22 (SSH), 53 (DNS), 25 và 587 (gửi email), 3389 (Remote Desktop). Bảng dưới lấy tên dịch vụ từ danh sách đăng ký port của IANA (bản cập nhật ngày 09/10/2026, tra ngày 12/10/2026).
IANA ghi phần lớn port cho cả TCP lẫn UDP, nên cột cuối ghi giao thức mà dịch vụ thực sự dùng.
| Port | Tên trong IANA | Dùng cho | Thường chạy trên |
|---|---|---|---|
| Lướt web | |||
| 80 | http | Web không mã hóa | TCP |
| 443 | https | Web mã hóa TLS | TCP, UDP với HTTP/3 |
| 8080 | http-alt | Web phụ, trang quản trị, proxy | TCP |
| 25 | smtp | Máy chủ thư gửi cho nhau | TCP |
| 587 | submission | Ứng dụng email gửi thư đi | TCP |
| 465 | submissions | Gửi thư qua TLS | TCP |
| 110 / 995 | pop3 / pop3s | Tải thư về máy (Post Office Protocol), thường / TLS | TCP |
| 143 / 993 | imap / imaps | Đồng bộ thư (IMAP), thường / TLS | TCP |
| Truyền file, điều khiển từ xa | |||
| 20 | ftp-data | Dữ liệu file của FTP | TCP |
| 21 | ftp | Lệnh và đăng nhập FTP | TCP |
| 22 | ssh | SSH, SFTP | TCP |
| 23 | telnet | Điều khiển từ xa không mã hóa | TCP |
| 69 | tftp | Truyền file đơn giản, hay dùng nạp firmware | UDP |
| 445 | microsoft-ds | Chia sẻ file Windows (SMB) | TCP |
| 3389 | ms-wbt-server | Remote Desktop | TCP, có cả UDP |
| 5900 | rfb | VNC | TCP |
| Mạng trong nhà | |||
| 53 | domain | DNS | UDP, có cả TCP |
| 67 / 68 | bootps / bootpc | DHCP, modem cấp IP cho máy | UDP |
| 123 | ntp | Đồng bộ giờ | UDP |
| 1900 | ssdp | UPnP, thiết bị tự tìm nhau | UDP |
| 5353 | mdns | Tìm máy in, TV trong mạng nhà | UDP |
| Camera, IoT | |||
| 554 | rtsp | Luồng video camera | TCP, có cả UDP |
| 1883 | mqtt | Thiết bị nhà thông minh | TCP |
| Cơ sở dữ liệu | |||
| 1433 | ms-sql-s | SQL Server | TCP |
| 3306 | mysql | MySQL, MariaDB | TCP |
| 5432 | postgresql | PostgreSQL | TCP |
| VPN | |||
| 500 / 4500 | isakmp / ipsec-nat-t | IPsec | UDP |
| 1194 | openvpn | OpenVPN | UDP hoặc TCP |
| 1701 | l2tp | L2TP | UDP |
Khi ôn thi môn mạng máy tính hay CCNA, cần nhớ vài chỗ hay bị ghi sai trên mạng: port 20 là dữ liệu FTP, SSH là 22; TFTP là 69; POP là viết tắt của Post Office Protocol.
Port 80 và 443 khác nhau thế nào?
Port 80 dành cho HTTP, dữ liệu đi dạng chữ thường, ai đứng giữa đường truyền cũng đọc được. Port 443 dành cho HTTPS, dữ liệu được mã hóa bằng TLS trước khi gửi. Bạn không cần gõ số port: trình duyệt tự dùng 443 khi địa chỉ bắt đầu bằng https:// và dùng 80 với http://.
Port do hãng tự chọn, không có trong danh sách IANA
Nhiều thiết bị phổ biến ở Việt Nam dùng port do hãng tự đặt, không phải port IANA gán. Có trường hợp trùng số với dịch vụ đã đăng ký:
- Hikvision dùng 8000 cho ứng dụng xem từ xa, trong khi IANA ghi port 8000 là "irdmi".
- Dahua và KBVision dùng 37777, số này chưa gán cho ai trong IANA.
- Minecraft Java Edition mặc định 25565, cũng chưa có trong IANA.
- Pi Node: lấy số port trong màn hình cài đặt của ứng dụng Pi Node. Các hướng dẫn cộng đồng như portforward.com thường nêu dải 31400 đến 31409, trong khi IANA đã ghi port 31400 là "pace-licensed". Cách kiểm tra port từ ngoài vào có ở bài check port Pi Node.
Port mặc định chi tiết của từng dòng camera và server game có trong bảng ở trang kiểm tra port của CheckIP.
Port nghĩa là gì ngoài mạng máy tính: USB, HDMI, cổng LAN
Port nghĩa là "cổng", và trong tiếng Anh từ này dùng cho cả phần cứng. Cổng USB, HDMI, DisplayPort hay 4 cổng LAN sau modem là lỗ cắm vật lý. Port mạng trong bài này là con số trong phần mềm, một sợi cáp mạng chở dữ liệu cho hàng nghìn port cùng lúc.
Cổng LAN 1 đến 4 trên modem không dính gì tới port số 1 đến 4. Trong logistics, "port" là cảng biển, còn "port game" là chuyển một trò chơi sang nền tảng khác.
Mở port có nguy hiểm không?
Bản thân port không nguy hiểm, rủi ro nằm ở phần mềm đang lắng nghe phía sau. Port chỉ ở trạng thái mở khi có phần mềm nhận kết nối. Camera còn mật khẩu mặc định hay Remote Desktop 3389 mở thẳng ra internet là hai trường hợp hay bị dò quét nhất.
Tắt dịch vụ không dùng, cập nhật firmware, chỉ mở đúng port ứng dụng cần. Port không tự "chặn xâm nhập", việc lọc kết nối là của tường lửa. Sau khi mở, bạn có thể kiểm tra port từ internet để xem người ngoài thấy gì. Chỉ kiểm tra IP và thiết bị của chính bạn.
Câu hỏi thường gặp
Một máy tính có bao nhiêu port?
Mỗi địa chỉ IP có 65.536 số port từ 0 đến 65535 cho TCP và thêm 65.536 số cho UDP. Con số này tính theo IP và giao thức, không phải "mỗi máy 65.535 cổng". Máy có hai IP thì có hai bộ port. Port 0 được giữ lại, nên số port dùng làm đích thực tế là 65.535.
Open port là gì?
Open port (port đang mở) là port có phần mềm đang lắng nghe và chấp nhận kết nối. Khái niệm này khác "mở port trên modem": mở port trên modem là tạo luật chuyển kết nối từ internet vào một máy trong nhà. Một port có thể đang mở trên máy tính nhưng người ngoài vẫn không vào được vì modem chưa có luật.
Port RDP là gì, có nên đổi không?
Port RDP là 3389, port mặc định của Remote Desktop trên Windows. Đổi sang số khác giúp giảm lượt quét tự động nhắm vào 3389, nhưng kẻ dò quét vẫn tìm ra port mới nếu quét đủ dải. Đổi port không thay được mật khẩu mạnh và việc truy cập qua VPN thay vì mở thẳng ra internet.
Ping có dùng port không?
Không. Ping dùng giao thức ICMP, hoạt động ở tầng mạng, thấp hơn TCP và UDP nên không có số port. Một máy có thể trả lời ping mà mọi port đều đóng, và ngược lại máy chặn ping vẫn có thể mở port 443 bình thường.
Port có làm mạng chậm không?
Không trực tiếp. Port chỉ là con số dán trên mỗi gói tin, không giới hạn băng thông. Mạng chậm thường do đường truyền, wifi yếu hoặc ứng dụng đang tải nặng ở một port nào đó, chẳng hạn phần mềm torrent. Đo tốc độ thực tế sẽ cho biết nguyên nhân nằm ở đường truyền hay ở máy.
