IP public là địa chỉ nhà mạng cấp cho đường truyền internet nhà bạn, mọi website đều nhìn thấy địa chỉ này. IP private là địa chỉ modem cấp cho từng điện thoại, máy tính trong nhà và chỉ dùng được trong mạng nội bộ. Đó là chỗ khác nhau chính giữa IP public và IP private. Nhà có 10 thiết bị thì có 10 IP private, nhưng thường cả 10 cùng ra internet bằng 1 IP public. Trên trang quản trị modem Viettel, VNPT hay FPT, IP public thường hiện ở mục WAN, còn IP private thuộc phía LAN. Muốn biết IP public của mình lúc này, mở trang xem IP public của bạn trên CheckIP.

Phân biệt IP public và private qua bảng so sánh

IP public và IP private khác nhau ở người cấp, phạm vi dùng và việc có bị trùng hay không. IP public do nhà mạng cấp, dùng trên toàn Internet và là duy nhất tại một thời điểm. IP private do modem cấp qua DHCP, chỉ có nghĩa trong nhà bạn và được rất nhiều nhà khác dùng trùng.

Tiêu chí IP public IP private
Ai cấp Nhà mạng (Viettel, VNPT, FPT...) Modem hoặc router wifi, qua DHCP
Dùng được ở đâu Toàn Internet Chỉ trong nhà, văn phòng
Có trùng không Không, duy nhất trên Internet tại một thời điểm Có, vô số nhà cùng dùng 192.168.1.x
Ví dụ 203.0.113.45 192.168.1.5
Website có thấy không Có Không
Xem ở đâu Trang kiểm tra IP, mục WAN của modem Lệnh ipconfig, phần cài đặt Wi-Fi trên điện thoại
Tên gọi khác IP WAN, IP ngoài IP LAN, IP nội bộ, IP riêng, local IP

Địa chỉ 203.0.113.45 trong bảng thuộc dải mà RFC 5737 dành riêng để làm ví dụ, không phải IP của ai. Một chiếc điện thoại trong nhà không có IP public riêng. Nó dùng nhờ IP public của modem mỗi lần ra internet.

IP public là gì?

IP public là địa chỉ IP duy nhất trên Internet mà nhà mạng gán cho đường truyền của bạn, cụ thể là cho phía WAN của modem. Mọi gói tin từ nhà bạn đi ra đều mang địa chỉ này. Website, máy chủ game hay camera đám mây chỉ thấy IP public, không bao giờ thấy IP private của từng máy trong nhà.

Tại một thời điểm, một IP public chỉ gán cho một đường truyền. Hai nhà cùng dùng cáp quang Viettel trong một con hẻm vẫn có hai IP public khác nhau, trừ khi nhà mạng cho nhiều khách đi chung một địa chỉ (trường hợp CGNAT ở phần dưới).

Với gói cáp quang gia đình, IP public thường là IP động. Nhà mạng có thể cấp số khác sau khi modem kết nối lại.

IP private (IP nội bộ) là gì?

IP private, còn gọi là IP nội bộ, IP riêng hay IP LAN, là địa chỉ modem cấp cho từng thiết bị trong nhà qua giao thức DHCP. Địa chỉ này chỉ có nghĩa trong mạng của bạn. Router trên Internet không chuyển gói tin tới IP private, nên máy 192.168.1.5 nhà bạn và máy 192.168.1.5 nhà hàng xóm không đụng nhau.

Mẹo nhận ra IP private bằng mắt, theo ba dải của RFC 1918:

  • Bắt đầu bằng 10.
  • Bắt đầu bằng 172.16 đến 172.31
  • Bắt đầu bằng 192.168.

Bảng dải đầy đủ có trong bài địa chỉ IP là gì. Modem gia đình thường dùng dải 192.168.1.x hoặc 192.168.0.x.

IP private không cố định. Modem cho mỗi thiết bị "thuê" địa chỉ trong một khoảng thời gian, hết hạn hoặc lâu không kết nối thì có thể nhận số khác.

IP WAN và IP LAN là gì?

IP WAN là địa chỉ ở phía WAN của modem, tức phía nối ra nhà mạng. IP LAN là địa chỉ ở phía trong nhà, gồm IP của chính modem và IP của từng thiết bị. Trong đa số trường hợp, IP WAN chính là IP public, còn IP LAN là IP private.

Chữ WAN ở đây chỉ phía kết nối ra ngoài của modem. Nó khác "mạng WAN" (Wide Area Network, mạng diện rộng) trong sách tin học.

IP LAN của modem thường là 192.168.1.1 hoặc 192.168.0.1. Đây cũng là địa chỉ bạn gõ vào trình duyệt để mở trang quản trị, các bước có trong bài cách đăng nhập modem. Mỗi điện thoại, laptop, đầu ghi camera lại có IP LAN riêng, như 192.168.1.5 hay 192.168.1.20.

Mặt sau router wifi ghi đúng hai phía này. Cổng WAN, có máy ghi chữ Internet, nhận dây từ phía nhà mạng. Các cổng LAN dùng để cắm máy tính, đầu ghi camera. Modem quang của nhà mạng nhận tín hiệu qua cổng cáp quang nên có thể không có cổng ghi chữ WAN.

Gộp lại, một mạng gia đình có bốn địa chỉ cần phân biệt:

  1. IP LAN của thiết bị, ví dụ laptop 192.168.1.5.
  2. IP LAN của modem, ví dụ 192.168.1.1.
  3. IP WAN của modem, do nhà mạng gán cho phía WAN.
  4. IP public mà website nhìn thấy, ví dụ 203.0.113.45.

Laptop chỉ có địa chỉ số 1. Câu "máy tính có hai IP, IP LAN và IP WAN" là nhầm, vì IP WAN thuộc về modem.

Khi nào IP WAN khác IP public?

IP WAN khác IP public trong hai trường hợp: nhà bạn cắm thêm router wifi riêng sau modem nhà mạng (double NAT), hoặc nhà mạng cho nhiều khách hàng đi chung một IP public (CGNAT). Cách nhận ra là so dòng IP WAN trong modem với IP hiện trên CheckIP. Hai số khác nhau thì mạng nhà bạn rơi vào một trong hai trường hợp này.

Cắm thêm router wifi sau modem nhà mạng (double NAT)

Nhà nhiều tầng hay cắm thêm router TP-Link, Tenda vào cổng LAN của modem nhà mạng. Router này nhận IP WAN do modem cấp, ví dụ 192.168.1.3, tức là một IP private. Gói tin ra internet đi qua NAT hai lần: một lần ở router, một lần ở modem. Nếu chưa phân biệt được modem và router, đọc bài router là gì trước.

Hệ quả hay gặp: mở port cho camera trên router TP-Link mà từ ngoài vẫn không vào được, vì kết nối dừng ở modem nhà mạng. Phải mở port trên cả hai thiết bị, hoặc chuyển modem nhà mạng sang chế độ bridge để router riêng nhận thẳng IP public.

Nhà mạng dùng NAT chung (CGNAT)

Với CGNAT, nhà mạng đặt nhiều khách hàng sau một IP public. Modem của bạn nhận IP WAN trong dải 100.64.0.0 đến 100.127.255.255, dải mà RFC 6598 dành cho việc này, hoặc đôi khi một địa chỉ 10.x.x.x. IP trên CheckIP lúc đó là IP của cổng NAT nhà mạng, không riêng nhà bạn. Mở port trên modem không có tác dụng. Cách tự kiểm tra mạng nhà bạn có bị CGNAT có trong bài IP tĩnh và IP động.

Cách xem IP public và IP private của bạn

IP public xem nhanh nhất trên trang chủ CheckIP, hoặc ở dòng IP WAN trong trang quản trị modem. IP private phải xem trên chính thiết bị: lệnh ipconfig trên Windows, phần cài đặt Wi-Fi trên điện thoại. Không website nào đọc được IP private của bạn, vì modem đã thay nó bằng IP public trước khi gói tin ra ngoài.

  • IP public: mở trang chủ CheckIP, địa chỉ hiện ở đầu trang. Hoặc đăng nhập modem, tìm dòng IP WAN ở trang trạng thái (nhớ hai ngoại lệ ở phần trên).
  • IP private trên Windows: mở Command Prompt, gõ ipconfig, đọc dòng IPv4 Address. Cách làm trên Windows 11, Windows 10 và MacBook có trong bài cách xem IP máy tính.
  • IP private trên điện thoại: vào Cài đặt, Wi-Fi, chạm vào tên mạng đang kết nối.
  • IP LAN của mọi thiết bị trong nhà: mở danh sách thiết bị (DHCP client list) trong trang quản trị modem.

Vì sao cần phân biệt IP public và IP private?

Phân biệt đúng hai loại IP giúp bạn điền đúng địa chỉ cho từng việc: xem camera từ xa, mở port, cài máy in, khai báo IP cho ngân hàng hay phần mềm công ty. Điền IP private vào chỗ cần IP public, hoặc ngược lại, là lỗi hay gặp khiến các việc này không chạy.

  • Xem camera, đầu ghi khi ở ngoài nhà: app cần IP public hoặc tên miền DDNS. Gõ 192.168.1.x chỉ chạy khi điện thoại đang bắt wifi nhà.
  • Mở port cho camera, Pi Node, máy chủ game: modem nhận kết nối trên IP public rồi chuyển vào IP private của thiết bị theo quy tắc NAT port bạn đặt. Điền sai IP private của thiết bị thì port mở rồi vẫn không vào được.
  • Cài máy in, chia sẻ thư mục trong văn phòng: dùng IP private, nên giữ cố định IP cho máy in để không đổi số sau mỗi lần mất điện.
  • Khai IP cho ngân hàng, phần mềm kế toán, máy chủ công ty (whitelist): khai IP public. Khai 192.168.x.x thì bên kia không bao giờ thấy địa chỉ đó.

Câu hỏi thường gặp

192.168.1.1 là IP public hay IP private?

192.168.1.1 là IP private. Địa chỉ này nằm trong dải 192.168.0.0/16 mà RFC 1918 dành cho mạng nội bộ, và thường là IP LAN của modem. Rất nhiều modem gia đình dùng đúng địa chỉ này cùng lúc mà không ảnh hưởng nhau, vì nó không bao giờ đi ra Internet.

Hai nhà dùng cùng IP private 192.168.1.5 có bị xung đột không?

Không. Mỗi nhà là một mạng riêng nằm sau modem của mình, hai máy 192.168.1.5 ở hai nhà không bao giờ gặp nhau. Xung đột IP chỉ xảy ra khi hai thiết bị trùng địa chỉ trong cùng một mạng, thường do đặt IP tay trùng với số modem đã cấp cho máy khác.

Dùng 4G thì điện thoại có IP public riêng không?

Thường là không. Khi dùng 4G, 5G, điện thoại nhận một địa chỉ từ nhà mạng di động, và nhiều thuê bao có thể ra Internet qua chung một IP public. Cách tự kiểm tra: tắt Wi-Fi, xem IP trong phần thông tin máy (nếu điện thoại có hiện), rồi mở CheckIP so sánh. Hai số khác nhau nghĩa là bạn đang đi qua NAT của nhà mạng.

IP public có lộ địa chỉ nhà không?

Không lộ số nhà. Từ IP public, người khác chỉ tra được nhà mạng và tỉnh, thành gần đúng, đôi khi còn lệch sang tỉnh bên cạnh. Chỉ nhà mạng mới đối chiếu được một IP với hợp đồng của khách hàng cụ thể.

Có đổi được IP public không?

Có, nếu bạn đang dùng IP động. Rút điện modem khoảng 1 phút rồi cắm lại, modem kết nối lại với nhà mạng và có thể nhận số khác, dù không phải lần nào cũng đổi. Mở CheckIP trước và sau để so. Nếu mạng nhà bạn đi qua CGNAT, IP public là của cổng NAT nhà mạng, đổi hay không không do modem nhà bạn quyết định. Các cách khác như bật 4G, dùng VPN hay gọi tổng đài có trong bài cách đổi IP.